Шпигл

По брегзитот може да дојде и шкогзит

Шкотските гласачи неделава избираат нов парламент и повторно се очекува да победи партијата за независност СНП. Гласањето може да го поплочи патот кон распаѓање на Обединетото Кралство, вели Шпигл.

Фото: ЕПА

На 6 мај 5,5 милиони Шкотланѓани ќе изберат нов регионален парламент. И речиси воопшто нема сомнеж дека СНП, која е на власт во последните 14 години, повторно решително ќе победи. Премиерката Никола Стурџон е освежувачки искрена за тоа што планира да стори откако таа победа ќе биде официјална: со јасен мандат од гласачите в рака, таа ќе ги истражи сите можности со кои располага Шкотска за да ја доведе до независност. Како такви, рече таа, овие избори ќе бидат „нема сомнеж, најважните во историјата на Шкотска“.

Пречките за втор референдум за независност се големи. Без одобрение од Лондон, Стурџон најверојатно нема да може да одржи законско гласање. А премиерот Борис Џонсон веќе рече дека ќе го блокира секој обид на Шкотска да бара независност.

Сепак, сите во Велика Британија сега се целосно свесни колку вредат ветувањата на Џонсон. Плус, дури и владата во Вестминстер сфати дека ќе биде тешко да се одржи паушалното „не“ за нов референдум, бидејќи тоа би служело само за додавање масло на огнот за независност во Шкотска.

Повеќе од сè, сепак, имаше „материјална промена во околностите“ од оној вид што СНП го постави како услов за втор референдум. Брегзитот. Лондон извлече скоро две третини од шкотските гласачи надвор од Европската Унија против нивна волја. И многумина би сакале што е можно поскоро да се вратат во европското семејство.

Дури и ако тоа значи повторно присоединување како новородена нација.

Па, дали е на повидок шкогзит? Ќе му го видиме ли крајот на 314-годишниот Закон за обединување, со кој почна никогаш лесниот, но долг и успешен брак меѓу Шкотска и Англија? Тоа би било почеток на крајот на Обединетото Кралство. Силите што ги разбуди брегзитот тогаш ќе биде скоро невозможно да се запрат.

Фото: ЕПА

И во Северна Ирска, која пред точно 100 години стана дел од Велика Британија и е место каде што брегзитот повторно предизвика насилство, оние што се за ирско обединување ќе забележат промена на импулсот во нивна корист.

Тоа би ги вратило Англија и сè понепослушниот Велс назад во рамките на нивните граници од 17 век и можеби целосно обиколени од омразената ЕУ.

Од таа причина, овие регионални избори не се обично гласање. Наместо тоа, изборите би можеле да бидат кобни, особено за Борис Џонсон.

Изминатите неколку месеци во Лондон можеше да се види колку е голема паниката кога станува збор за иднината на Шкотска. Кон крајот на 2019 година, во пресрет на официјалното заминување на Велика Британија од ЕУ, Џонсон состави „единица за унијата“, составена од високи функционери, чија задача беше да смислат идеи да го смират северниот сосед на Англија.

Од тоа не излезе ништо, но оттогаш, Вестминстер презема нови иницијативи во редовни интервали, а конзервативната влада дури му се обрати за помош на поранешниот лабуристички премиер Гордон Браун. За време на своите денови како новинар, Џонсон напиша иронична колумна против Браун, пишувајќи дека тој никогаш не треба да стане премиер „главно затоа што е Шкот“. Сега, Џонсон се надева дека Браун може да помогне да се спречи распадот на Велика Британија.

Во меѓувреме, Лондон се посвети на „бомбардирање на Шкотска со љубов“, како што се вели. Или, ако треба, со пари: за да се избегне влијанието на СНП, Џонсон и ториевците се надеваат дека ќе покренат голем број мултимилионски инфраструктурни проекти во Шкотска. Понатаму, стотици државни службеници треба да се преселат од Лондон во Глазгов за да ја покажат посветеноста на Велика Британија кон Шкотска - што е и целта на новиот владин центар основан во Единбург, каде што лондонскиот кабинет има намера редовно да се состанува во иднина.

Ретко кога досега толку многу луѓе во Лондон размислувале толку интензивно за Шкотска. За жал на владата во Вестминстер опседната со брегзитот, нејзините сопствени аргументи сега се најдоа во ќор-сокак: тие со години му велеа на британското население дека вистинскиот суверенитет е можен само надвор од Европската Унија и дека предупредувањата за економски турбуленции не се ништо друго освен ширење страв.

Сега, пак, тие тврдат дека Шкотска може да преживее само во рамките на британскиот сојуз и предупредуваат на економска катастрофа доколку Шкотска се повлече. Со цел да се зачува единството, брегзитерите мора да ги проголтаат своите убедувања. Тоа не е лесно, дури ни за политичар со натпросечна флексибилност како Борис Џонсон.

Шкотите досега не беа воодушевени од напорите што ги вложи Џонсон за да ги придобие. Напротив, од референдумот за брегзитот, поддршката за независност значително се зголеми, и во втората половина на 2020 година порасна на 59 проценти, вели Шпигл и додава дека додека Лондон беше вклучен во бесконечен конфликт со ЕУ, Стурџон - чија стоичка смиреност повремено потсетува на германската канцеларка Ангела Меркел - разви блиски врски со Брисел.

Премиерката ги собра симпатиите со она што таа не е: не е анти-ЕУ, не е конзервативна и не е Борис Џонсон. Премиерот на Велика Британија е толку несакан во широки делови на Шкотска што дури не се мачеше ни да се појави таму за време на кампањата.

Фото: ЕПА

Дури и пандемијата во некоја смисла беше на страната на Стурџон. Со оглед на тоа што Џонсон со месеци се тетеравеше низ кризата без никаков план, претворајќи ја Англија во еден од најтешко погодените региони во Европа, шефицата на владата во Единбург беше решителна и разумна. Во однос на нејзиното население, Шкотска на крај не помина ништо подобро во кризата од својот јужен сосед, но впечатокот што го остави Стурџон беше дека таа може да го стори тоа - а другите не можат.

А бидејќи за здравствената политика се одговорни регионалните влади, Стурџон успеа да ја продаде својата стратегија како чисто шкотски пристап. Во пандемијата, различните нации дејствуваа независно една од друга, како што инаку прават само на фудбалско или рагби-игралиште. Имаше дури и дебата за повторно воведување граници. Заканата на Стурџон дека на границата со Шкотска ќе ги запре патниците од пандемиското жариште на Англија стана легендарна.

Резултатот е тоа што полека почна да се оформува идејата за независна шкотска држава. „Нова земја, земја во која секоја личност навистина се чувствува застапено и не се гордее со своето колонијално и расистичко минато“, вели една млада Шкотланѓанка.

На Стурџон ѝ е јасно дека што и да направи СПН по изборите, тоа мора да биде легално, вели Шпигл, поради што таа и ја отфрли можноста за одржување незаконски референдум, кој ториевците би го бојкотирале. Наместо тоа, таа ќе ја искористи својата претстојна изборна победа за да го претстави Џонсон како антидемократ што на Шкотска ѝ го ускратува токму она на што тој и другите брегзитери инсистираа дека Велика Британија има право: да ја преземе судбината во свои раце.

За да се зголеми притисокот, СНП наскоро ќе се обиде да ги постави правните основи на ИндиРеф2, како што го нарекуваат вториот референдум за независност. Тоа може да го принуди Џонсон да го однесе случајот сè до највисокиот суд во земјата. И, тоа би било губитнички обид за премиерот, бидејќи на СНП ќе ѝ даде уште една можност да го прикаже Џонсон како непријател на демократијата. Сигурно ќе биде потребно извесно време, но на Стурџон не ѝ се брза, вели Шпигл.

Таа има план. Ако излезе по нејзино, прашањето за независност на Шкотска ќе се решава во првата половина на наредниот законодавен период, што значи најдоцна до крајот на 2023 година. Тој временски рок ја има предноста што во Даунинг стрит сè уште би бил Борис Џонсон, човекот што многумина во СНП го нарекуваат „најефикасниот регрутер“.

Фото: ЕПА

Што е уште поважно, сепак, многу млади Шкотланѓани - демографија што главно е составена од страсни поддржувачи на независноста на Шкотска, според истражувањата - дотогаш ќе стигнат на возраст за гласање. Или, како што контроверзно изјави постариот член на СНП, Ангус Робертсон, трендот води кон независност „со секоја година приближно 55.000 16-годишни поддржувачи на независноста што му се приклучуваат на гласачкото тело и 55.000 претежно постари противници што умираат“.

Како што моментално стојат работите, СНП во моментов не мора да прави ништо друго освен да го чека крајот на вака конституираната Велика Британија. Особено со оглед на тоа што многу луѓе во не толку обединетото кралство очигледно ги привлекува идејата за разделба. И не само во Шкотска. Според истражувањето на Југов, скоро половина од луѓето во Англија не би биле против - или дури би ја поздравиле независноста на Шкотска.

Легенда под Главна слика

Фото: ЕПА

Узурпацијата на јавниот простор како камен за сопнување на граѓанскиот активизам.

повеќе

Паузата во борбата против коронавирусот, бизнисот ја користи за свое преструктуирање и за непосредни контакти со компаниите кои беа запоставени во изминатиот период.

повеќе

Страшно е да се помисли дека постојат луѓе што со години се распрашуваат, го истражуваат, и го следат животот на граѓаните преку социјалните мрежи и интернетот.

повеќе