Фабриките за јаглен на Западен Балкан загадуваат двојно повеќе од оние во ЕУ

Македонската влада во почетокот на оваа година стана првата земја во регионот што објави дека ќе ги затвори своите две централи за јаглен до 2027 година, датум што е компатибилен со климатскиот договор на ООН во Париз.

Централата за јаглен кај Битола. Фото: ЕПА

Македонија во моментов е единствената земја на Западен Балкан што потврдила дека ќе се откаже од јагленот.

Новиот извештај на Центарот за истражување на енергија и чист воздух (КРЕА) и Банквоч, мрежа на „грасрут“, групи за заштита на животната средина и човекови права во Централна и Источна Европа, откри дека во 2019 година, 18-те централи на јаглен што се наоѓаат на Западен Балкан испуштиле двојно повеќе сулфур диоксид (СO2) од 221-та централа во ЕУ, вели Емерџинг Јуроп.

Ова е во целосна спротивност на 2015 година, кога емисиите на СO2 (загадувач на воздухот што може да предизвика респираторни и други здравствени проблеми) од производството на електрична енергија од јаглен во тогашната ЕУ28 беа за 20 проценти повисоки од оние од земјите на Западен Балкан.

Извештајот, објавен оваа недела, открива дека некои поединечни централи за јаглен на Западен Балкан емитуваат повеќе од цели земји во ЕУ.

Никола Тесла А, на пример, во Србија ги надмина вкупните емисии на СO2 на најголемиот загадувач на ЕУ, Полска.

Кога ќе се погледнат емисиите по гигаватчасови на произведена струја, Угљевик, во Босна и Херцеговина, со 50 тони СO2 / гигаватчас, е најголемиот прекршител. За споредба, Белхатув во Полска, најзагадувачката централа на ЕУ, емитираше само 1,1 тон СO2 / гигаватчас.

Додека ЕУ затвори 30 постројки за јаглен од 2016 година и ја исполнува Директивата за индустриски емисии и нејзините барања за намалување на загадувањето, тоа не беше случај за регионот на Западен Балкан, каде што правилата за контрола на загадувањето беа постојано прекршувани.

Од 2018 година, 17 од 18-те централи на јаглен на Западен Балкан се под законска обврска да ја спроведуваат Директивата на ЕУ за постројки со големи согорувања (ЛЦПД). Ова требаше да резултира со значителен непосреден пад на СO2, азотни оксиди и загадувањето со прашина, проследено со постепено намалување на овие загадувачи до крајот на 2027 година.

Ова, се вели во извештајот, не се случува, а напредокот е „бавен и нецелосен“.

„Овие откритија ја демонстрираат итната потреба за прекинување на производството на електрична енергија со јаглен на Западен Балкан, како и итни подобрувања во контролата на загадувањето за овие постројки за време на преостанатите години на работа“, вели Давор Пехчевски, координатор на кампањата против загадувањето на воздухот на Балканот во Банквоч.

„Откажувањето од јагленот како извор на енергија ќе биде огромна придобивка за земјите од Западен Балкан што сакаат да го подобрат здравјето на своите популации. Исто така, ќе им помогне во нивните аспирации за членство во ЕУ и ќе постави курс за сеопфатна транзиција далеку од сите фосилни горива за целиот регион на ЕУ и енергетската заедница во наредните децении“.

Извештајот заклучува дека „вообичаената практика не е опција“.

„Јавното здравје е сериозно загрозено од огромното загадување што го испуштаат постројките за јаглен од Западен Балкан. Поминаа повеќе од три години откако централите на земјите од Западен Балкан се обврзаа дека ќе ја почитуваат Директивата за големи постројки за согорување. Во меѓувреме, овие централи на јаглен продолжуваат со ослободување високо ниво на СO2, азотен оксид и прашина, со многу малку активности за планирање на затворање на постројките или барем за вклопување функционална опрема за десулфуризација“.

КРЕА и Банквоч сега го повикуваат Генералниот директорат за енергетика на Европската комисија да обезбеди посилни, ефективни и обесхрабрувачки алатки за спроведување на законот за казнување на прекршувањата на Договорот за енергетска заедница, особено за непочитување на ЛЦПД.

Македонската влада во почетокот на оваа година стана првата земја во регионот што објави дека ќе ги затвори своите две централи за јаглен до 2027 година, датум што е компатибилен со климатскиот договор на ООН во Париз.

Земјата на 30 јуни се потпиша на Алијансата за напуштање на напојувањето на јаглен (ППЦА), коалиција на национални и субнационални влади, деловни субјекти и организации што работат на унапредување на преминот од производство на јаглен кон чиста енергија.

Друга земја од Западен Балкан, Црна Гора, исто така, се приклучи на алијансата, но нејзиниот план за излез до 2035 година не го исполни Парискиот климатски договор на ООН за пет години.

„Одлуката на Северна Македонија да се приклучи во клубот на европски земји што го напуштаат јагленот до 2030 година повторно го потенцира фактот дека исфрлањето на јагленот согласно со Климатскиот договор во Париз сега е норма за европските земји“, вели Махи Сидериду, управен директор на „Европа без јаглен“, невладина организација што спроведува кампања за крај на употребата на јагленот низ 28 европски нации, вклучувајќи ги Западен Балкан и Турција.

„Додавањето на Северна Македонија во оваа група е особено значајно, бидејќи таа е првата земја од Западен Балкан што се обврза да се откаже од јагленот“.

Легенда под Главна слика

Централата за јаглен кај Битола. Фото: ЕПА

Министерството за финансии во изминатиот период активно работеше на реформа за унапредување на фискалната децентрализација, која нуди сериозно системско решение за стабилни финансии на општините кои ќе значат одговорни општини и испорака на квалитетни и ефикасни услуги за граѓаните. 

повеќе

Либералната империјалистичка доктрина на Америка е одговорна за ужасниот масакр во места како Виетнам, Ирак и Централна Америка. Но Америка, исто така, произведе либерална антиимперијалистичка доктрина што останува затскриена во една ТВ-серија што ја восхитува американската публика уште од 1966 година.

повеќе

Граѓани, бегалци, мигранти, веќе не ни е важно – се чини дека никој не гледа светла иднина за себе во Албанија.

повеќе