Антонио Милошоски, пратеник на ВМРО-ДПМНЕ

Заев требаше да знае дека нема двотретинско мнозинство и дека превисока е цената за ова пазарење

Нема голема корист доколку постфестум, на свршен чин, човек изигрува декор во Собранието на веќе завршена процедура и склучен договор без шанси истиот да се измени, вели пратеникот на ВМРО-ДПМНЕ, Антонио Милошоски за неговото држење „по страна” во процесот за уставните измени. Во разговорот за МКД.мк тој ги оправдува потезите на претседателот Ѓорге Иванов како последица на целиот процес кој власта го правела без негово учество. Милошоски вели и дека ќе размисли дали да се пријави на огласот за претседателски кандидат, но спремен е да излезе на протестот пред Собрание против уставните измени.

Како пратеник на ВМРО-ДПМЕ во процесот за уставните измени во Собранието не сте вклучен, немате изјава, немате дискусија. Се согласувате ли со ставот на партијата за ова прашање и зошто сте на страна?

Затоа што самиот процес власта го почна со ставање на сите други чинители во државата настрана од процесот. Самите преговори се водеа без да биде вклучена опозицијата, договорот се водеше и се составуваше без да биде вклучено и Собранието, ни пратеници од опозицијата ни од владејачкото мнозинство и најголемиот хендикеп на процесот на македонско-грчкиот договор е што тој воопшто не е инклузивен. Во тој дел сметам дека власта не покажа демократски капацитет да ја вклучи опозицијата и Собранието. И бидејќи таков беше односот на власта, нема голема корист доколку постфестум, на свршен чин, човек изигрува декор во Собранието на веќе завршена процедура и склучен договор без шанси истиот да се измени. Голема забелешка е и тоа што самата власт дури не сакаше барем законски да ги испочитува процедурите ниту за организираниот референдум. Референдумот, и по самото референдумско прашање во кое освен договорот беа вклучени и членството во ЕУ и НАТО, според Уставот мораше да биде задолжителен. Тоа е уставна норма, не е желба на опозицијата или на власта и ја прекршија. И да не зборувам за јавните дебати кои наликуваа на провладини монолози. 

И вие кога бевте на власт во преговорите за името не беше вклучена опозицијата.

Не би се согласил со тоа бидејќи кога ние имавме посериозни моменти во грчко-македонските преговори секогаш се наоѓаше време и тоа се чувствуваше како обврска да биде консултиран или известен лидерот на тогашната опозиција, кој и да бил во моментот и претседателот на државата кој во тоа време важеше за неформален лидер на опозицијата, Бранко Црвенковски. И самиот сум бил сведок дека такви консултации и вклучување во тој процес постоеле. А во овој случај со Договорот од Преспа ниту опозицијата, ниту претседателот на државата не беа вклучени и консултирани за што сведочат и изјавите и на Иванов и на претседателот на опозициската партија. 

Кога веќе го споменувате Иванов, се согласувате ли со неговите потези како претседател на државата во однос на Договорот и во однос на другите закони во Собранието?

Мислам дека неговите потези треба да се оценуваат според моментот на побараните и добиени писмени гаранции од господинот Заев како тогашен мандатор за состав на владата и, од аспект на денешните случувања за Законот за двојазичност и за Договорот од Преспа се гледа дека Иванов имал добри проценки како претседател и добри совети да ги побара тие гаранции. Тие гаранции не можат да се активираат, претседателот нема надлежности некому да одземе мандат, без оглед дали е премиер или Собрание, но му даваат на Иванов кредибилитет со самото тоа што ги побарал и мислам дека неговите потези се доследни на она што го побарал како гаранција од мандаторот пред да биде составена владата. Тој останува на своите принципи за неменување на Уставот и на својот принцип Македонија да не склучува договор со кој би била потчинета страна кон трета земја. Во тој дел мислам дека е конзистентен со своите претходно искажани ставови во јавноста. И втората работа, она што го оправдува таквото негово дејствување е однесувањето на власта и него да го исклучи од процесот на договарање. Кој било актер, политички чинител како што е претседател на државата, мислам дека би се потценил себе си доколку постфестум прифати да легитимира нешто, еден процес од кој што намерно, од страна на извршната власт бил исклучен. 

Значи накусо, се согласувате со неговите потези, да или не?

Мислам дека се оправдани потези кои што не се причина туку се последица на ексклузивниот процес кој што власта го правеше без негово учество. 

Иванов не го легитимира процесот, но не може да го спречи. Што ќе постигне со тоа?

Мислам дека во политиката има и нешто повеќе од самиот краен резултат, а тоа повеќе може да биде интегритетот на одредена личност, на државник, на институција. Сепак има сериозна уставна, процедурална и демократска фалинка на процесот. 

Кога зборувате за интегритетот, Иванов после неколку месеци заминува од претседателската функција, па мислите дека ќе биде повеќе запаметен по недавањето легитимитет на овој процес или по давањето амнестија, која за многумина беше срамен чин?

Јавноста ќе оцени по што ќе биде запаметен. Според мене, ќе биде запаметен како претседател кој што досега во споредба со претходните добил најголема изборна поддршка со освоените блиску 540.000 гласови и по тоа што останал доследен на принципите врз основа на кои што добил доверба. Можеби амнестијата што ја додели ќе беше една од работите по кои некои граѓани ќе го оценуваа неговиот мандат, но тука мислам дека претседателот Иванов доби сериозна конкуренција од извршната власт која што со својата амнестија во пресметките за добивање на двотретинско мнозинство ќе ја засени и неговата. 

Не мислите ли дека за овој потег на власта за собирање гласови за двотретинско мнозинство и ВМРО-ДПМНЕ има некаква „вина”, бидејќи партијата дозволи премиерот Заев на тој начин да бара пратеници?

Во некои парламентарни демократии партијата има можност на пратеникот којшто отстапува од програмата врз основа на која што е избран, партијата да ја извести Државната изборна комисија или Собранието и да му го одземе мандатот. Во Македонија нема таква можност и освен укажување и препорака до пратениците да се држат до мандатот и програмата не може да се направи нешто повеќе. И затоа сметам дека одговорноста тука е индивидуална и дека секој пратеник кој што се решил да дејствува поинаку од она за што бил изгласан, со име и презиме си ја презема таа одговорност. 

Мислам во друг правец. Однесувањето на ВМРО-ДПМНЕ и одлуката да не учествуваат во целиот овој процес ги овозможува на некој начин националистичките барања на партиите на Албанците и уцената, а тоа не верувам дека во иднина ќе му одговара на ВМРО-ДПМНЕ…

Ние сега разговараме за последицата, но таа не е извор на одговорноста. Одговорноста или вината за ваквата ситуација во која што пазарењето за уставните измени навлегува и многу подлабоко во теми кои што се надвор од Договорот од Преспа лежи во оној кој што при неговото склучување дал ветување кое што не може да го исполни, а тоа ветување било дека има две третини пратеници кои што ќе го поддржат. Тој што го дал таквото ветување, без разлика дали бил Заев како премиер или министерот за надворешни работи, знаел или требало да знае дека владејачкото мнозинство нема две третини и дека може да биде премногу скапа цената за ова пазарење и условно речено, купување на пратеници. За националните теми кои што можат да се отворат со колегите пратеници Албанци, требало да знаат дека таквите ризици се реални и би биле нивна одговорност. Не може да одговара некој кој што не се договарал за овој процес и да носи одговорност наместо тој кој што ветувал две третини пратеници во моментот кога ги немал. 

Мислам дека одговорноста тука е во преценувањето на владејачкото мнозинство дека вреди многу повеќе од бројката која што реално ја имаат во Собранието. И кога некои пратеници без разлика од кои пратенички групи или поединци, ќе почувствуваат таква ситуација, без разлика дали се од Беса или се некои пратеници кои отстапиле од опозицијата и дејствуваат самостојно или се во самото владејачко мнозинство, тие во таква ситуација си ја зголемуваат нивната цена и наметнуваат нивни барања, без разлика дали е тоа амнестија или измени на Кривичен законик или теми за албанската заедница или лични теми и барања за учество во извршната власт. Таквата цена е премногу висока и недемократска, но одговорноста лежи во тој што дал ветување повеќе отколку што вредел. 

Што ќе добие реално ВМРО-ДПМНЕ со тоа што не му дава легитимитет на процесот, не гласа амандманите?

ВМРО-ДПМНЕ добива зачувување на својата позиција пред гласачкото тело, бранејќи го принципот дека нема мандат да направи нешто повеќе од тоа што го ветила. Во политиката зачувувањето на довербата кон гласачите на секоја партија е еден од највредните принципи и е добивка сама по себе, бидејќи ова не се ниту први ниту последни избори и на секои наредни избори луѓето ќе можат да проценуваат кои партии или политичари држеле до своите ветувања и според тоа да ги оценуваат колку доверба може да имаат во нив или во партијата во иднина. 

Мислите ли дека ова ќе му донесе победа на ВМРО-ДПМНЕ на наредните парламентарни избори?

Ова прашање на наредните избори ќе биде само едно од многуте политички прашања според кои гласачите ќе ја оценуваат работата на политичките партии. Нема да биде единствено, но ќе биде значајно прашање и на следните избори. Покрај ова прашање ќе бидат и тие за економијата, инвестициите, владеењето на правото, подобрувањето на економскиот стандард, здравството и сѐ друго што се реални потреби. 

Зошто сте дистанциран од раководството на партијата, не сте во центарот на случувањата во партијата?

Имаме редовна комуникација со претседателот на партијата Мицкоски и тие консултации се најчесто за прашања поврзани со Собранието или за политичката состојба во државата, но генерално гледам да си ја исполнам својата задача како пратеник толку колку што имам можност без намера да се наметнувам на кои било теми, да доминирам. 

Не зборуваме за наметнување, но според вашето досегашно политичко искуство, сте биле во врвот на партијата, а сега на страна. Соработува ли претседателот на партијата со „старите” членови на партијата?

За мене лично, да, имаме редовна комуникација за теми на кои можам да дадам придонес или совет и го правам тоа кога ќе биде побарано од мене.

Спремен ли сте да излезете надвор на протестот против уставните измени, откако претседателот на вашата партија најави дека ќе излезе?

Исто и јас, спремен сум. Мислам дека кога не функционира системот и процедурата во самите институции како што е Собранието, тогаш протестот станува демократска алатка преку која го изразувате своето мислење кое на друго место ви е ускратено и сметам дека овие протести заслужуваат поддршка.

Поддршка од партијата?

И од партијата, но пред сѐ и од граѓаните затоа што самите уставни измени се процедура која оди еклатантно против волјата на граѓаните. Ќе беше многу пофер од Владата и поискрено, ако навистина немаат потреба од мислењето на граѓаните, тогаш барем да не ни организираа референдум. Тогаш ќе се знаеше дека владата решила нешто да направи и да ги преземе сите ризици, критики или можеби пофалби од тој процес и да не ја малтретира државата и граѓаните со кампања, со трошоци од 3-4 милиони евра и на крајот да не го почитува исходот од тој референдум, наместо една ваква хипокризија во која што референдумот се организира, резултатот за власта е неповолен, а власта продолжува според зацртаното и го менува уставот без легитимитет од граѓаните. 

Не мислите ли дека ќе беше пофер и од ВМРО-ДПМНЕ да не кокетира со јавноста, не повикуваше на бојкот, а работеше на бојкот, не повикуваше на гласање, а претседателот на партијата даваше неодредени изјави. Немаше да биде пофер да ги повикате граѓаните или вашите гласачи да излезат и да гласаат против?

Ќе беше пофер таквиот став само ако власта го почитуваше Уставот и организираше задолжителен референдум што е уставна норма кога референдумското прашање е поврзано со членство во меѓународни организации или доколку власта беше пофер кон законот за референдуми и наместо едно многусложно прашање на референдумот поставеше две прашања на две ливчиња, едното кој е за Договорот од Преспа и второто кој е за членство во НАТО. Тогаш ќе беше и законит и фер пристап и ќе дадеше широко отворени врати и можност на опозицијата и на сите граѓани да се изјаснат на референдумот без какви било дилеми и сигурен сум дека ќе имаме поинаков резултат. 

Што може да прави опозицијата ако денеска-утре се изгласаат уставните измени?

Според нашата политичка конституција и со помал број на пратеници како опозициска партија, не може да го врати процесот назад. Но, има легитимно право истиот да го критикува и има легитимно право истиот да не го смета за легитимна волја на народот. 

Но, што со тоа, освен што би било подготовка за избори?

Па да, опозицијата има легитимно право со ваквото делување на власта каде што Уставот се менува надвор од сите процедури и народна волја и кога на тоа ќе се додадат неуспешните политики во другите области, да побара и предвремени парламентарни избори кои што би биле тест за довербата или недовербата кон самата влада и нејзините политики дали државата се движи во добра насока, а тестот на граѓаните и нивната волја се секогаш најрелевантни. 

А зошто досега опозицијата не побара предвремени избори бидејќи доволно време критикува?

Се подразбира дека владата треба да има еден одреден период за да го покаже тоа што го знае или не знае да го сработи и мислам дека оваа година е правиот момент да се побараат предвремени избори. 

Но, претходно доаѓаат претседателските избори и вашето име се споменува како можен кандидат на ВМРО-ДПМНЕ. Се пријавивте ли на огласот, подготвен ли сте да се впуштите во таа трка?

Не сум се пријавил. До 31 јануари има некое време и во следните денови ќе почнам да размислувам на таа тема. Во моментов не би коментирал.

Има ли пример во друга земја каде што кандидат за претседател на државата се бара на оглас?

Не ги знам многу примерите од други земји, но во ВМРО-ДПМНЕ се востанови таква пракса и на претходните конвенции. Во 2009 година кандидат беше професорот Ѓорге Иванов и Тодор Петров. А потоа, на наредната беше повторно пријавен тогаш веќе претседателот Иванов и уште тројца кандидати, Јове Кекеновски, Ставре Џиков и уште еден. Ова го гледам како продолжување на таа востановена пракса, да изразат свој интерес. 

Но, ова личи како јавен повик, како тендер, како да нема партијата некоја личност, било политичар или друг профил да каже овој е нашиот кандидат со кој ние можеме да победиме на претседателските избори…

Мислам дека партијата има доволно човечки ресурси, но тоа не значи дека во самата трка и квалификации за кандидат за претседател не треба да се даде можност и на луѓе од поширокиот круг во општеството. Затоа сметам дека како традиција, како пракса е нешто што треба да се одржува, можеби и да се подобри, во смисла да нема само една конвенција, туку пред главната да има 3 или 4 помали конвенции на кои ќе може кандидатите да се претстават и регионално. 

Никола Груевски е неизбежен по бегството од државата. Имате ли вие контакт со него?

Немам. Отприлика една година не сме имале никаков контакт. 

Зошто партијата не се дистанцира од Груевски и кога беше тука?

Тоа треба да се праша самото раководство на партијата за таквата позиција. Но, според мене тоа што е најбитно за сегашното раководство е да си изгради свој профил на ново партиско раководство. Свој автентичен политички профил и колку посмело ќе се преземаат некои чекори во домашната политика, не за личности кои претходно доминирале во партијата, толку побрзо и поуспешно ќе се гради автентичниот профил на раководството, на претседателот но и на сите во опкружувањето. Јас сум поборник на тоа и би ги охрабрил колку поконкретни и покатегорични потези се преземаат за актуелни политички прашања во сите области, толку побрзо и посупешно ќе се обликува карактерот на самата партија како политичка алтернатива. 

Ама, ако раководството на партијата отворено не се дистанцира од претходното раководство, ако отворено дури за некои работи и не се извини за тоа што се случувало, тогаш сенката на претходното раководство секогаш ќе го следи новото…

Од моето искуство во политиката мислам дека без разлика дали новото раководство ќе се дистанцира од претходното и без разлика дали таа дилема постои во која било партија, секоја доминатна фигура од претходното раководство, без оглед на оценките за неа, во одреден период фрла одредена сенка на новите раководства и мислам дека со тек на време ќе се направи јасна дистинкција. Може сѐ уште е прерано за да ја забележиме, но дистинкцијата не треба да биде персонална дали новото раководство персонално се оградува или не од старото раководство, туку оградувањето треба да биде со дела и политики, дали се подобри од оние на старото раководство и претседател или ја следат истата матрица. Со делата ќе се покаже најдобро која е новата политичка понуда која ВМРО-ДПМНЕ ја има. 

Делата на новата политичка понуда на ВМРО-ДПМНЕ ја следат претходната или се различни?

Според мене, гледам дека има иницијална каписла на поинаква понуда и на поинаков начин на дејствување од претходниот претседател. 

Ж.П.Б.

 

Неопходно е да се надминат бариерите кои во моментов се присутни во регулаторната, политичката, финансиската и пазарната рамка и кои го кочат напредокот кон обновливите извори на енергија.

повеќе

За прв пат имаме постапки за амнестија кои не се водат по службена должност (ex officio), туку по приватна иницијатива на засегнатите странки (ex privata).

повеќе

Причината за загриженост не е дали ЕУ успева да создаде функционални и стабилни земји или не, туку тоа што ангажманот на ЕУ во регионот води кон губење на кредибилитетот на Унијата како меѓународен актер и кон неуспех на нејзината Заедничка надворешна и безбедносна политика.

повеќе