Интервју со претседателот на државата

Пендаровски: Не се согласувам етничката припадност да биде во личните карти, тоа го нема во ниедна демократија во светот

Ќе се вакцинирам по медицинскиот персонал и сакам тоа да биде јавно за да може да ги одбиеме сомнежите кон вакцината што некои луѓе ги имаат, вели претседателот Стево Пендаровски во интервју за МКД.мк и порачува дека политичарите не треба да бидат привилегирани и да им го земаат местото на оние што една година не се излезени од болничките простории. Повикува на градење култура на комуникација и на консензус - „не можам да сфатам дали е можно, од толку амандмани од опозицијата за законот за попис дека баш ниеден не беше конструктивен, макар некој технички, козметички“. За односите со Бугарија вели дека атмосферата е на најниско можно ниво од ‘90 до денес и дека за тоа најмногу придонесоа политичките вмешувања во работата на историската комисија што доаѓаат од Софија, а не од Скопје.

Како ја оценувате политичката ситуација во Македонија сега?

Зависи со кој период споредуваме. Ако споредуваме со 2017 на пример, и познатиот лош настан од влезот на демонстрантите во парламентот, ние денеска сме прилично стабилна држава.

Ако ги земате предвид настаните што се случија за време на пандемијата, пред сѐ поради пандемијата, зашто цела година живеевме практично во вонредна состојба, а сега имаме кризна состојба на целата територија, што подразбира и одреден вонреден начин на функционирање на институциите, јасно е дека постојат одредени тензии. Но тие според мене беа поочигледни до изборите, бидејќи воопшто немавме парламент и моравме на Владата да ѝ дадеме овластувања да владее со уредби со законска сила, што по дефиниција е тешко. Во тој дел имаше тензии, кои мислам сепак добро ги изменаџиравме, гледано генерално, затоа што по изборите на 15 јули релативно брзо се формираше влада и парламент и можеа да си ги преземат своите надлежности.

Ова што се случи последните месеци околу политичката стабилност мислам дека се вообичаени политички турбуленции што сме ги имале многу пати во изминатите 30 години. Не мислам дека станува збор за нешто вонредно, според пропорциите или потенцијалот да ја втурне државата во уште поголема дестабилизација. Не гледам индикатори што нѐ насочуваат во тој правец дека ќе има поголема политичка турбуленција. Овие тензии што се одвиваат главно во парламентот се вообичаени, се навикнавме на нив во изминатите 30 години.

Во ваква ситуација, кои се според Вас најголемите проблеми во државата, почнувајќи од слабостите во системот?

Најголемите слабости на нашава држава се оние што ги детектиравме уште во раните 90-ти години. Тоа не зборува за нас добро. Имавме неколку транзиции на власта, но системските слабости се неоспорни, постојат и нив ги знаеме сите.

Владеењето на правото не е на нивото на зрелите европски демократии. Тоа го кажува и Европската комисија во секој годишен извештај. Ако зборуваме за функционирање на институциите, на правосудството, на големите системи во државата, ние имаме неоспорни проблеми, кои се детектирани одамна, и не успеваме значајно да ги подобриме перформансите на тие системи или потсистеми во општеството. Неоспорно е дека ситуацијата сега, вклучително и во најголемиот проблем – правосудството, е далеку подобра од онаа од пред 5 или 10 години, кога државата беше практично заробена, а во тој контекст, правосудството беше најмногу заробено. Сепак, сите извештаи во последно време покажуваат дека тука има напредок, но не доволен и не само зашто тоа ни го кажуваат меѓународни организации како Транспаренси, туку затоа што нашите граѓани во секоја анкета тоа го посочуваат, дека сѐ уште не се чувствуваат сигурни кога треба да бараат некоја услуга што државата мора да им ја испорача.

Ако владеењето на правото не ни е на нивото што моравме да го имаме по 30 години демократија, другите проблеми на институциите се што институциите се премногу партизирани, во еден дел и непотребно етнизирани со почитувањето на Рамковниот договор, и сѐ додека ние во клучните државни институции не ги селектираме луѓето и за вработување и за напредување и за водење на тие институции по нивните професионални перформанси, знаење и искуство и ако одиме само по партиска или етничка припадност, тогаш институциите нема да функционираат како што треба и како што очекуваат нашите граѓани.

Што е причината уште, по 30 години, институциите да бидат партизирани, многу песимистички е да се споредува со 90-те години, кога велите дека не успеваме да ги подобриме перформансите?

Тоа ни го кажуваа во 90-те уште кога не бевме кандидат за ЕУ па ни за НАТО, ама еве да земеме по 2005 кога станавме кандидати, кога нѐ оценуваа и од НАТО и од ЕУ и ако ги земете сите анкети, кога ги прашуваа граѓаните што е најголемиот проблем во државата, на врвот секогаш излегува владеењето на правото или селективната правда и економско-социјалните проблеми. Не излегуваат други. Некогаш можеби поради девијациите што ги имавме со претходната влада имаше и други, како масовно прислушување на 20 илјади граѓани, но проблемите за кратко време по 2016 се надминаа. Ситуацијата не е така драматично лоша како што беше, се направија неколку добри реформски процеси, но јас тврдам дека тоа се истите последните 30 години.

Нашиот животен стандард покажува дека ние тука не сме напредувале премногу. Имате 400-450 евра просечна плата и јасно е каде сме. Имаме оправдување дека ја имавме 2001. Сите витални институции во време на војна или на криза се руинирани, сите одат наназад кога имате заробена држава. Ние имавме класична автократија 10 години и треба време тоа да се поправи. Тргнувајќи од 2001 имавме страшно назадување и во економско-социјална смисла. Независно кој беше на власт, му требаше веројатно целиот мандат да го потроши за да ја врати во претходната состојба.

А зошто се занимаваме уште со овие работи? Веројатно треба да влеземе во историските претпоставки кога станувавме држава, на кое ниво бевме во 90-та за политичка култура и менталитетот на овој народ, за немањето демократско искуство претходно... има многу причини. И ако гледате околу нас, на Западен Балкан проблемите се слични. Како што доаѓаат да влегуваат во ЕУ земји од Западен Балкан, тие сѐ подолго и подолго преговараат со ЕУ.

Не може секогаш да биде оправдување тој автократски режим од 10-11 години. Оттогаш поминаа 5 години, за борба против корупцијата имаме и вицепремиер, тука е Антикорупциската комисија, декларативно има многу заложби за таа борба, а на листата на Транспаренси паѓаме сѐ подолу.

Не го спорам тоа, не велам дека сега сме идеални. Велам дека и пред тој режим имавме проблеми со владеењето на правото, зборувам само за објективни околности. Прашање е да го имавме уште тој режим, или да беше турнат лани или пред 6 месеци, каква ќе беше состојбата со корупцијата.

Да бидеме реални. Во тој дел ни јас не сум задоволен, ни некој друг во државата како напредуваме во однос на борбата против корупција. Во однос на правната држава не сме задоволни, во однос на реформите во правосудството не сме задоволни. Ние допрва сега, по 4-5 години од владеењето на новата постава, носиме методологија за прочистување на судството и обвинителството. Да било претходно прочистено, не би носеле сега нова методологија. Ако сакате да бидеме реални да споредуваме што беше 2016 и што е денеска во сите други битни системи, имаме неспоредливо повеќе демократија, вклучително и во медиумите. Состојбата во медиумите е неспоредлива во однос на она што беше страв и масовно прислушување меѓу другото и на новинари, или менување на луѓето (само во периодот 2008-2011 се променети над 50 уредници во македонските медиуми, што е невидена девастација). Во тоа време ни на социјалните мрежи не сме можеле да го кажеме своето мислење.

Значи има области во кои е направен исчекор. Во меѓувреме станавме членка на НАТО, направивме историски договор со Грција без кој немаше да влеземе во НАТО. Има работи што се битно променети и државата комплетно излезе од самоизолацијата во која беше објективно 10 години.

Кога зборувате за социјалните медиуми, велите не сте задоволен од судството, има случаи кога судството реагира дури кога ќе се крене глас во јавноста, како што беше со случајот „Јавна соба“.

Конкретно за „Јавна соба“, не велам дека е затоа што јас реагирав. Имав средба со тројца оштетени во тој случај, по што ги поддржавме преку соопштение.

А зошто надлежните органи чекаат кога тоа е стар случај?

Добро е што реагираат, имало случаи кога јавноста реагирала, а надлежните не реагирале. Зошто, треба да ги прашате тие што ги раководат тие органи.

Мене не ми е јасно, „Јавна соба“ е првпат пријавена во март лани, помина една година и треба плус притисок од јавноста за да се реагира. Немам објаснување. Тоа не зборува добро за капацитетот на институциите.

Ваша изјава е дека СДСМ и коалицијата треба повеќе да прифаќаат предлози на опозицијата, помалку да се однесуваат арогантно, како и дека ќе се спротивставите на криминално и режимско владеење на која било партија, затоа што народот Ве гласал да бидете независен и да му служите на народот. Како денес го оценувате однесувањето на СДСМ и има ли простор за спротивставување на владеењето на коалицијата СДСМ-ДУИ?

Јас се имам спротивставувано на одредени однесувања или политички потези на владејачкото мнозинство предводено од СДСМ од самиот мој почеток. Да не испадне дека се рекламирам, ама по само два месеца на функцијата на прес-конференција жестоко ја критикував сегашната власт за случајот „Рекет“. Јас ви тврдам дека тоа не се случило никогаш во историјата на плурална Македонија со еден претседател во однос на премиер, ниеден. Од Глигоров до мене, таква критика за поединечен случај немало никогаш и тоа не беше единствен случај. И можам да кажам дека реакциите во владејачката партија, од тоа што го чув неформално, тогаш и сега, не беа баш добри, во однос на тие мои ставови. Реков дека оваа афера ги тресе фундаментите на државата. Претседателот може да зборува против ваквите девијации и јас зборував.

Потоа, не можам да сфатам дали е можно, не знам колку амандмани беа поднесени за законот за попис од опозицијата и дека баш ниеден не беше конструктивен, макар некој технички, козметички. Ние мора да градиме култура на комуникација и култура на консензус.

Она што најмногу ни недостасува 30 години и тука мислам заостануваме уште повеќе отколку во реформите во правосудството, е што ние не можеме да се собереме и да направиме консензус за неколку битни прашања. Последнава година ни за ЕУ, ни за Бугарија, ни за Законот за попис. Знам дека за консензус треба двајца, не велам кој е покабает, но мора да ги пречекоруваме партиските и етничките линии и јазови бидејќи многу нѐ делат. Не зборувам за демократските разлики, тие се потребни, не може сите исто да мислиме.

Нормално ли е тоа да не се прифати ниту еден амандман од опозицијата?

Не се согласувам со таа практика, и за многу други законски проекти. Сме биле сите во опозиција и за нас беше фрустрирачки ако од 50 или 100 амандмани ниеден не бил прифатен. Не се согласувам и тоа јавно го кажувам.

По пописот сега топ тема се личните карти и впишувањето на етничката припадност. Што мислите, треба ли да има етничка припадност кога таков пример нема никаде во светот? Би потпишале указ за таков закон?

Ако владејачката коалиција се договори, ако има мнозинство и ако законот биде донесен во регуларна постапка, јас немам многу големи аргументи контра таквиот став за да не потпишам указ. Но лично не се согласувам етничката припадност да биде во личните карти. Не постои демократска држава во светот во која постои етничка или религиозна припадност. Мене не ми пречи, не мислам дека тој закон ако биде донесен со таква одредба ќе ја растури државата, ниту дека ќе има негативни последици. Лично не се согласувам, но ако го изгласаат во таков облик, јас ќе го потпишам указот иако не се согласувам тој детаљ да стои во личните карти.

Потфрли ли државата во однос на обезбедувањето вакцини, не се потпре ли премногу на донациите од соседите, мислам на Бугарија и Грција и на ЕУ, земајќи ги ветувањата здраво за готово?

Државата не се потпре на соседите, туку на ветувањата од комесарот за проширување и на самата ЕУ и Европската комисија. Ние ги добивме овие билатерални уверувања, од Бугарија, Грција, Полска и од Австрија, но откако во ЕУ беше дискутирано да се одвои 5 проценти солидарен фонд за земјите што не се членки, а се кандидати, и што требаше само да се формализира. Овие 4 држави го кажаа тоа без да биде тоа став на ЕУ во целина, но ќе беше заземен. Во оној момент кога тие не ги добија вакцините, тоа беше ситуација без преседан. Разговарав со 8 претседатели на членки на ЕУ за тоа, сите велеа „од 100 илјади добивме 20 илјади и има страшен јавен притисок да не се дава на друг додека нашите граѓани не бидат задоволени“.

Доаѓаме до ситуација кога видни членови на ЦДУ во Германија бараат оставка од Фон дер Лајен, претседателката на Комисијата, зашто не е изменаџирана добро работата со вакцините. Има страшни реакции во Брисел и во сите држави што не добија вакцини од различни причини. Ние верувавме во Ковакс механизмот, кој е најглобален, има 180 држави, воспоставен од СЗО групата за Европа. Ова што се обидуваме билатерално да го добиваме е затоа што потфрлија овие два механизми и ние како мала држава не бевме во ситуација да предвидиме дека ЕК, која плати однапред во август, нема да добие ни близу до тоа колку што бараше. Или дека Ковакс механизмот ќе се пролонгира барем за два месеци од првичните најави.

Ние како мала држава не можевме да предвидиме, ама ние како држава сме можеле да бараме и друго чаре. Не може да се фокусираме на Ковакс механизмот и ништо друго да не нѐ интересира и да останеме последни во регионот без да почне вакцинација.

Не е точна Вашата формулација дека сме последни во регионот. Не е почната во Црна Гора, Косово и во Босна и Херцеговина на Западен Балкан. Ние сме на балканско ниво, не сме последни. Освен тоа, не сме со најголема стапка на смртност во Европа, пет држави имаат поголема стапка, но тоа секако не треба да нѐ радува. Не велам дека реакцијата е добра. Ние во ништо друго не сме реагирале на ниво на светски шампиони. Не велам дека немало простор и за побрза реакција, но не зборувам за 3-4 или 5 илјади вакцини. Такви сме можеле да земеме и да се сликаме со нив и да речеме ние добивме први. Зборувам за стотици илјади вакцини што објективно не можеше да се добијат директно во договор со фармацевтските компании зашто тие велат дека сме ние помал пазар за да влетаме. Зборувам за системска вакцинација и да постигнеме имунизација на населението. Не беше можно. Дали имало можност за некаков симболичен контингент, веројатно имало, ама тие детали јас не ги знам.

Кога ќе се вакцинирате Вие?

Веројатно веднаш по првите категории, по медицинскиот персонал. Сакам да се вакцинирам и јавно за да може да ги одбиеме сомнежите што некои луѓе ги имаат, антиваксерите, кои не веруваат. Инаку не мислам дека политичарите треба да бидат привилегирани. Јас немам проблем и денеска да се вакцинирам, но не треба да бидеме привилегирани и да им го земаме местото на оние што една година не се излезени од болничките простории. Преку ред не е добро, но за подигање на свеста кај населението дека не е страшно и дека нема нуспојави мислам дека треба да го направиме сите, како што го прават многумина во светот.

Во однос на спорот со Бугарија, има контакти, средби на министрите Османи и Захариева, Бучковски оди во Софија. Има ли некаков напредок? Вчера беше кажано дека Акцискиот план со Бугарија е дефиниран на секторско ниво. Што значи тоа конкретно?

Да расчистиме една дилема, се најавува дека наскоро министрите ќе имаат средба и луѓето мислат дека станува збор за договор за главните преговори. За каков акциски план станува збор? Со Договорот од 2017 има една одредба што вели најмалку еднаш годишно двете влади треба да се среќаваат еднаш во Софија, еднаш во Скопје, и да видат до каде е имплементацијата на договорот во целина. Првата меѓувладина средба беше 2019 во Софија и се усогласуваа по ресори. Наскоро ќе биде втората меѓувладина конференција, обврска од Договорот. Но тоа нема никаква врска со проблемите што Бугарија ги наметна и кои се работат на поинакво ниво отколку ова.

Мојот став е дека додека не добиеме нова бугарска влада, бидејќи влегуваат во избори, сега е најдобро да се работи на таканаречените странични прашања, кои можат некако да ја вратат довербата изгубена лани и да ја поправат нарушената атмосфера од познатите причини и да се направи пак амбиент во кој ќе можеме по нивните избори и новата влада да разговараме и да се одблокира нашиот пат кон ЕУ.

До сега има ли некаков напредок во решавање на спорот?

Не, не се разговара за тие прашања. Тие прашања по кои се разидовме тотално пред Нова година, меѓу другото, краткото и долгото име на државата, идентификацијата, односно дефинирање на народот и јазикот пред ‘44 како што тие бараа. За тие работи нема никаков контакт, а камоли разговори. За тоа никогаш не сме разговарале освен што сме ги одбивале нивните иницијативи да се разговара на таа тема. Тоа не може да биде на дневен ред.

Не велам дека не се важни, напротив исклучително се важни прашањата за кои се зборува, инфраструктура, образование, енергетика, говор на омраза и слично, ама се затскрива ли зад нив главниот проблем, идентитетските прашања и обележја до 1944?

Овие прашања требаше да ги разговараме пред 20 години. Ги имаше во првиот договор. Жалосно е за двете страни сега да разговараме за пругата или за Коридорот 8. Значи не се затскрива главниот проблем, туку сега зборуваме за она за што можеме да зборуваме. За другите прашања не зборуваме бидејќи тие имаат избори, реториката оди нагоре, емоциите се креваат високо и не можете да се разберете во мирна атмосфера, бидејќи на секој што е во избори во прв план му е како да ги убеди гласачите да му дадат глас. Не се затскрива ништо, но бидејќи во овој период не може да разговараме за тие прашања во мирна атмосфера, велиме дајте за овие другиве прашања што се запоставени. Инаку, Договорот со Бугарија за сето време беше фокусиран непотребно, да не речам во одредени периоди и исклучиво на јазикот и идентитетот на нас, Македонците. Непотребно, по нивно инсистирање се разбира. Инаку тој договор има многу други обврски за кои јавноста не ни знае дека постојат во договорот. Исто како и со Преспанскиот договор, малку луѓе знаат дека таму има и други битни работи, на пример за Солунското пристаниште, не само за името.

Ама изјавите од бугарските политичари не се само предизборни фрази, тоа им е државна политика, не е од вчера поради изборите...

Не велам дека се предизборни фрази, велам знам дека дури и најконструктивен предлог од наши пријатели, на пример од Германија, во оваа ситуација пред избори нема да биде сфатен, нема да му биде посветено поголемо внимание, бидејќи секој ќе сака да се покаже поголем патриот од другиот. Нема атмосфера во која може да разговарате рационално, со аргументи. Не велам дека ќе се смени нешто по изборите.

По донацијата на вакцините од Србија, Захариева излезе со изјава дека не им пречи да бидеме пријатели со Белград, ама сакаат да бидеме пријатели со нив, со Софија. Белгискиот историчар Детрез за МКД.мк изјави дека историската комисија наликува на времето од комунизмот, кога Тито и Чаушеску на пример ќе седнат и ќе потпишат договор за нешто и тоа од утре е решено. Ама пријателство не се стекнува со одлука или декрет... Што може да се направи тука?

Мојата теза е дека комисијата составена од историчари не може да ги решава политичките проблеми, не смее да се занимава со етничката припадност на луѓето. Нејзина единствена задача, односно мандат, е да најде настани и личности од нашата историја што двете држави можат да ги чествуваат. Историската комисија нема мандат да кажува на пример во 1856 тој и тој бил тоа и тоа, туку само да каже овој човек или настан е битен и за нас, без да кажуваме дали е Бугарин или Македонец, и ние бараме заеднички да го чествуваме. Ако се најдеме некаде, бидејќи не целата историја, се разбира, е заедничка, ние си имаме своја, тие си имаат нивна.

За жал, сега преку историската комисија поради политичките вплеткувања во нејзината работа од Софија, на нејзините седници почнаа да се слушаат и класични политички тези што не ѝ се во мандатот. Дали ќе бидеш поблизок со Србија или со Бугарија, тоа е политика. Не е работа на Комисијата. И да се вади дали ќе го чествувате Тито на еден, на друг или на трет начин или нема да го чествувате воопшто не е работа на историската комисија, не треба да се прекршува преку неа, а се прекршува. На нивните седници се спомнуваат и дневнополитички настани, а нивната задача е само да кажат дали Гоце Делчев на пример е важен за вас, да, дали е важен за нас, да, и тоа како. Можеме ли да го чествуваме заедно и толку. И така за сите дејци, револуционери, просветители итн.

Ама не е така, работата на комисијата се сведе на тоа да каже дали Цар Самоил бил Македонец или Бугарин, Кирил и Методиј, Гоце Делчев итн. Значи се влезе во фалш...

Се влезе. Затоа и лани предложив да има историчари, луѓе од страна, кои ќе ја „вратат“ назад комисијата и ќе продолжат без да кажуваат кој што бил 1903 година. Имавме предлог, но бугарската страна не го прифати, двајца германски експерти да се придружат како стручни консултанти на комисијата, не да ни кажуваат кој што бил, не дека тие имаат повеќе документи од нас. Туку да кажат која би била исправната методологија за работа на една ваква историска комисија, и да им кажат ова не треба да се дискутира, ова може да се дискутира, да ги кажат историските примери во таа насока зашто постојат комисии и германско-полска и француско-германска што работат со децении и таму никој не утврдува дали во '44 некој се пишал Германец, Полјак или Французин. Мислам дека ова ќе биде нужно во таа смисла, да се врати комисијата на својата изворна надлежност, и други историчари, по можност од надвор од регионот, да ѝ се приклучат, не како членови, туку како стручни консултанти.
Се согласувам дека комисијата излезе од својот изворен мандат поради политичките притисоци и барања од Софија, тоа е јасно.

Од Софија сепак продолжуваат обвинувањата, како што беше на пример за чествувањето на Тито, и тоа нема крај.

Нивна политичка одлука е да се однесуваат на таков начин и да праќаат такви пораки кон нас. Ние може само да жалиме што со такви изјави дополнително се руинира амбиентот за да може да седнеме како рамноправни соговорници и да најдеме решение. Не сакам да ги коментирам нивните изјави, но факт е дека атмосферата меѓу Скопје и Софија е на најниско можно ниво од '90 до денес и дека за тоа најмногу придонесоа политичките вмешувања во работата на историската комисија што доаѓаат од Софија, а не од Скопје.

Во такви услови, може ли да очекуваме, да се надеваме, на почеток на преговорите со ЕУ?

Тука нема дилеми, ЕУ преговара со земји кандидати само ако се постигне целосен консензус, исто како што беше со Грција. Може да ни биде криво до којзнае кога и да се нервираме и да велиме ова и ова е небулоза, тоа барање е вон памет, меѓутоа ако немате 27 членки на иста страна, ништо.

Не мислите дека може да ретерираат по изборите?

Се надевам, не знам, дека во една помирна атмосфера ќе разберат дека има прашања за кои и тие не би разговарале кога некој трет би им ги наметнал. Не може да разговарате како се чувствувал вашиот дедо пред ‘44. Не е работа на политичари, ни на историчари, тоа е лично човеково право. Неприкосновено. Ниедна држава, па ни најголемата диктатура, не смее да ти каже „ти не си тоа“. Како се чувствуваш, така кажуваш. Тоа важи и за оние пред ‘44. Нема потреба ние да измислуваме топла вода. Не е работа на комисијата да го работи тоа. Се надевам ќе наидеме на разбирање кај нашите бугарски партнери некаде по мај, јуни кога ќе се формира влада. Во смисла дека тие работи не можеме да ги дебатираме. Немаме мандат, јас или кој било од Владата, сега во 2021 да кажуваме во 1901 било вака и вака, тоа е завршена работа. Во историските книги пишува кој како се изјаснувал, за кого се борел, зошто се борел. Не можеш да нагаѓаш.

Кога сме кај бугарските избори, што мислите за барањата на опозицијата за предвремени парламентарни избори кај нас?

Тоа е работа на парламентарното мнозинство. Од 2014 немаме година, освен 2015, кога немавме избори. Од 2006 до денес немаме цел мандат истеран 4 години, што не е добро ни за економијата ни за планирање. Од аспект на развојот на државата, имавме избори пред 8 месеци, луѓето кажаа што мислат и мислам дека на оваа владина коалиција треба да ѝ се даде шанса да покаже што знае. Пребрзо е, според мене, да се размислува сега да правиме избори за една година. Но ако владејачкото мнозинство мисли дека им треба или ако опозицијата собере 61 глас и ја собори владата, и тоа е демократија. Не може никој да биде против тоа. Одлуката е нивна, но заради планирањето не е добро тоа што од 2006 до денес не сме имале цел мандат на владата и сме имале само предвремени избори.

Колку лица досега не добиле безбедносен сертификат на НАТО? Опозицијата подолго време зборува за министрите Спасовски и Маричиќ. Има ли и други политичари меѓу оние што не го поминале реветингот на Алијансата?

Не можам да кажам колку не добиле и сум против да се објавуваат нивните имиња, не е добро ни за нив ни за државата. Тоа сензитивен процес, бидејќи луѓето што не добиваат сертификат не се криминалци, туку немаат пристап до доверливи информации, ама остануваат да работат понатаму. Единствено може да расчистиме некои магли што некои намерно ги сеат. До овој момент не постои политичар што бил одбиен од НАТО. Битно е ако НАТО не дава безбедносен сертификат, тоа ти го кажува со писмено решение. Кога бараме сертификат, поднесуваме формулар, сите ние. И ако одлучат да не ви дадат, тие велат „Вашето барање е одбиено“. Такво решение за одбивање за давање сертификат за НАТО нема добиено никој. Ова што велат за Спасовски, Маричиќ се чисти глупости. Ако министер за правда и внатрешни работи добијат негативно решение на хартија, тие нема да останат на таа позиција, бидејќи по дефиниција се во ресори што имаат пристап до доверливи информации. Но никој нема добиено такво решение.

Колку трае тој процес, може ли да добијат по два месеци на пример?

Некои квазистручњаци гледам дека се обидуваат да направат паралела со недобивањето агреман за амбасадор. Таму има дипломатско правило, 90 дена ако не добиеш агреман размислуваш за друг, ама поради пандемијата се пролонгираат роковите. Но за НАТО нема правила, иако поради пандемијата и нивните рокови се подолги. Јас очекувам следните месец-два, пролетва, сите да добијат информација, добиен или недобиен сертификат, зборувам за највисокото политичко ниво.

За колку луѓе се работи? И кој ја прави проверката?

Се проверуваат околу 160-170 луѓе, почнувајќи од мене, но јас го добив. Тука зборувам за политичари и за високи воени лица и највисоките лица во службите.

Проверката ја прават Агенцијата за национална безбедност, воена служба, и Агенцијата за разузнавање за она што има конкретни сознанија за човек на наша територија. Но најмногу прават службите на НАТО на сите 29 други членки, освен нас во случајов. Дали ти можеби на нивна територија си правел нешто што те дисквалификува да имаш пристап до доверливи информации или си им познат на нивните служби. Дали имаш контакти со малигни организации, држави или поединци, дали си имал контакти со такви организации и дали си склон кон висока корупција. Интересно е што службите оперираат со сознанија. А важна им е процената дали си склон кон висока корупција, зашто ако е така, странска служба може полесно да те купи. Иако во проверката се јавува домашен орган, крајниот арбитер е НАТО.

Жана П. Божиновска

Фото: Роберт Атанасовски

Објавено

Среда, Февруари 17, 2021 - 11:00

Европа е решена да се ослободи од меката моќ на Москва (енергенсите), а и на дипломатско поле сака да и стави до знаење дека и за неа ќе има „црвени линии“. 

повеќе

Незабележливите разлики во нашето однесување кои се дел од психолошката манипулација на социјалните мрежи се предизвикани од надзорниот капитализам и ја нарушуваат демократската култура и личната автономија.

повеќе

После десетици години се решава холдингот, неданочните давачки и царинските тарифи значајни за бизнисот.

повеќе