Софија

Ангел Димитров: Ако Македонија не ги смени учебниците по историја, нејзиниот европски пат станува неизвесен

Антибугарските митови и стереотипи создадени во времето на Југославија и доктрината на македонизмот и понатаму се пречка за целосна билатерална комуникација, вели во интервјуто за бугарскиот весник „Дневник“ историчарот Ангел Димитров, шеф на бугарскиот дел од македонско-бугарската експертска комисија за историски и образовни прашања, формирана според Договорот за добрососедство и пријателство меѓу двете земји.

Димитров во интервјуто вели дека треба да се знае „дека во современата Македонија постои неизвесен идентитет, поради неколку луѓе кои ја создаваат генезата за постоење на македонска нација. По 1944 година беше силно наметната тезата дека Македонците се посебен словенски народ, кој секогаш бил нешто самостојно, отсекогаш бил нападнат и асимилиран од соседите. Ова беше класична теза на македонизмот. Се разбира, во дел од македонското население, кое не е толку младо, се задржува генеричкото сеќавање и тие скриено знаат за  бугарската позадина на постоењето.

Во исто време, имаше и еден слој на население во Вардарска Македонија, што беше под силно српско влијание меѓу двете светски војни. Иако не се многубројни, но се силни, бидејќи се фаворизирани од властите. Овие луѓе, по формирањето на комунистичка Југославија, ја прифатија промената и развија посебен југословенски идентитет...“.

Преговараќот од бугарската страна и првиот амбасадор на Бугарија во Македонија во интервјуто вели дека „до 1944 година нема спротивни тези меѓу Бугарија и населението на некогашната Вардарска бановина, сега Република Македонија. Наводите за некоја конфликтна приказна се апсолутно измислени, тоа е пропагандна теза. Конфликтот е помеѓу бугарските аспирации за зачувување на правата на македонските Бугари и српската политика за денационализација таму. Во оваа смисла, историјата на поголемиот дел од локалното население во Вардарска Македонија и Бугарија не престана да биде вообичаена. Сакаме со факти да покажеме дека имаме заедничка историја“.

За ослободувањето на Македонија во Втората светска војна Димитров вели дека е тоа еден понов мит создаден во комунистичката ера, дека имало силен отпор и дека дошла самата  до својата државност.

„Ова доаѓа како негирање на улогата на бугарската војска во протерувањето на Вермахтот од Вардарска Македонија. Но, вистината е сосема поинаква – глобалниот тек на воена акција ја прави Југославија слободна, а локалните партизани во Македонија се незначителни. Дури и германските документи покажуваат дека не ги гледаат како сериозен непријател и дека нивниот единствен непријател(на фашистичка Германија) е бугарската војска. Ова се вистинските факти. Друга страна на пропаганда, базирана на идејата за самостојност, на свој начин и на државност, е барањето за малцинствата надвор од Република Македонија. Јасно е наведено во Договорот за соседство дека нема да има повеќе барања и ова е крај на каква било пропаганда поврзана со ова прашање.

Сепак, ние многу јасно сакаме со нашите колеги да ги разјасниме феномените, настаните, фактите кои веќе биле побиени од текот на историското време. Тоа е како и на кој начин е формирана современата нација, како и од каде доаѓаат директивите за преземените дејства, како и на кој начин бугарските комунисти стигнуваат до националното предавство направено под силниот притисок на Москва, не само на Титова Југославија. И како се шпекулира со идејата за Балканска федерација.

Ова се работи што имаат историска димензија и мораме да ги дебатираме за да им дадеме реално објаснување. Ова треба да е поврзано со образованието на младите генерации во Македонија, треба да биде многу јасно дека Бугарија не е и не може да се прогласи за непријател на Македонија. И постојат околности и надворешни сили кои ги обликуваат конфликтните ситуации“.

За Димитров постои уште еден мит, а тоа е митот за т.н. отпор против бугарските окупатори. „Овој отпор, всушност, се состои од герилците (партизаните) на Тито, под раководство на српските емисари. Бројот на т.н. борци за македонската комунистичка држава се околу 1.000-1.500 луѓе, партизанските бази се претежно надвор од територијата контролирана од бугарските власти, администрацијата и армијата. Тие прават одредени вооружени акции, но без вистинско воено значење за промена на ситуацијата. Не станува збор за масовно учество и учество на голем дел од локалното население“.

Првиот бугарски амбасадор во Македонија смета дека треба да се омекнат учебниците во Македонија, формулациите, да се направат вистинските промени во учебниците.

„Бидејќи од тоа како се воспитуваат помладите генерација зависат идните резултати и односи. Локалните институции и особено медиумите,  треба да почнат да создадат нова јавно мислење. Тука многу важна е и улогата на политичките структури. Треба да ги стимулираме  да работат за промена на јавното мислење.

Ако разговорите не одат, бидејќи тие се во политички контекст, ќе најдеме начин освен да зборуваме за минатото, да зборуваме и за иднината. И тие треба да бидат свесни дека без оваа самокритична анализа која ја очекуваме од нив и која е целосно оправдана, тоа не е желба за некаква безусловна капитулација на нашите колеги, европскиот пат на Република Македонија останува неизвесен. Таа нема да го добие нашето одобрување, ако се блокираат овие разговори“, заклучува шефот на преговарачкиот бугарски тим.

Сега треба лидерите во Скопје, Атина, Брисел, па дури и во Вашингтон да осигурат дека храброста што ја покажаа македонските граѓани нема да биде залудна.

повеќе

Ако нешто е направено спротивно на законот, тогаш тоа што е направено е ништовно по силата на правото (ipso iure). 

повеќе

Албанците сакаат да се поврзат со Илирите, Бугарите со Траките, а според нашите политичари и гласните негатори само ние немаме такво право, а за тоа има најмногу доказателства во македонскиот јазик, но и во фолклорот, носиите, архитектурата, музиката...

повеќе