Балкан инсајт

Македонскиот преседан ги плаши нелибералните балкански режими

Сега треба лидерите во Скопје, Атина, Брисел, па дури и во Вашингтон да осигурат дека храброста што ја покажаа македонските граѓани нема да биде залудна.

Спектаклот на македонските граѓани што ја соборија корумпираната влада - а потоа решија еден голем историски спор - оправдано ги загрижува вкоренетите нелиберални режими низ целиот Балкан.

Мастилото на договорот за името Македонија-Грција сè уште не е исушено, a националистите во Скопје и во Атина веќе се обидуваат да го поткопаат.

Тоа секогаш е така, и човек претпоставува дека и Зоран Заев на Македонија и Алексис Ципрас на Грција ги презеле сите мерки за да обезбедат дека дома ги имаат гласовите за да ја направат „Република Северна Македонија“ - и нејзиниот пат кон НАТО и членството во ЕУ - реалност.

Иако исходот од целиот овој потфат сè уште е отворено прашање, вреди да се проценат пошироките регионални последици од потенцијалното решавање за македонското „прашање за името“.

За разлика од славеничкото расположение во Брисел, многу лидери на Западен Балкан не се задоволни од овој тек на настаните. За да разбереме зошто е тоа така, треба да размислиме како дојдовме овде и каде регионот може или не може да тргне ако овие преговори завршат успешно.

Триумфот на владата на Заев беше директен резултат на „Шарената револуција“ - повеќемесечниот бунт на граѓаните на Македонија против протоавторитарниот режим на Никола Груевски.

На улиците се собираа маси што ги принудија европските и американските медијатори да интервенираат во земјата по откритијата на скандалот со прислушувањето.

Токму тие ја изнудија оставката на Груевски и ја обезбедија победата на Социјалдемократскиот сојуз на Заев на следните избори.

Заев и неговите соработници треба да бидат пофалени што ги исполнија очекувањата на македонскиот електорат и што ја убедија Атина конечно да ја прекине својата долгогодишна политика на попречување на евроатлантскиот напредок на Скопје.

Но овој успех немаше да се случи без револуционерната желба за вистинска демократија кај обичните Македонци и нивната подготвеност да го реализираат ова на улица и во гласачката кутија.

Тој револуционерен спектар ги прогонува владините ходници во Белград, Подгорица, Сараево и Бања Лука.

Вгнездените нелиберални режими низ целиот Балкан, кои успешно ги лишуваа изборите од нивните суштински демократски димензии и нивните капацитети за вистински да влијаат врз промените, се плашат од овој македонски преседан.

Доволно лошо беше за Груевски да биде соборен со бунт на сопствените граѓани. Но тоа што владата што го наследи сега е пред решавање на еден од најдолготрајните билатерални спорови во модерната историја е навистина ужасен пресврт на настаните за овие елити.

Овој развој им даде на граѓаните во регионот две клучни состојки, кои во голема мера им недостигаа во последните три децении: надеж и план за промени.

Исто како што Владимир Путин на Русија стравуваше дека украинските протести на Евромајдан може да станат инспирација за Русите згрозени од клептократските и автократските тенденции на неговиот режим, така и српскиот претседател Александар Вучиќ се плаши од текот на настаните во Македонија.

Покрај фактот што неговата администрација, заедно со своите сојузници од Кремљ, со години го поддржуваше режимот на Груевски, Вучиќ остро го повлече целиот персонал на српската амбасада од Скопје во август 2017 година за да ја поткопа новата влада предводена од СДСМ.

Причината што ја даде Белград, дека ова е одговор на поддршката на Скопје за кандидатурата за членство на Косово на УНЕСКО, беше транспарентно апсурдна.

Како и секогаш, токму Милорад Додик, претседател на босанскиот ентитет Република Српска, беше тој што „го кажа тивкиот дел гласно“ - имено, дека неговата влада (и, секако, онаа на неговиот добродетел Вучиќ) стравува од повторување на „македонското сценарио“ во нивните сопствени политики.

Во нивните грозничави соништа, настаните во Македонија беа државен удар оркестриран од странство, дело на англоевропски оперативци и веројатно финансирани од онаа закана за „национално свесните“ режими во светот, Џорџ Сорос.

Единствено нешто во што тие не можеа да дозволат нивните публики да веруваат беше дека настаните во Македонија беа домашна реакција на обичните луѓе на долгогодишната корупција, кронизам и зголемување на шовинизмот и авторитаризмот од страна на режимот на Груевски - комбинација на особини суштински идентични со она што сè уште го гледаме во поголем дел од регионот.

Впрочем, ако одговорот во Македонија на децениската клептократија беше соборување на режимот, и ако последица на тоа беше брзиот поттик за социоекономска и стратегиска благосостојба на земјата - зошто да не го сторат истото во Србија или во Босна?

Зошто да не се обидат со истото и на Косово, па дури и во Црна Гора, единствената земја во регионот во која речиси три децении не е сменета владата?

Постојат голем број одговори што може да се добијат од една таква истрага. Како што поранешната владејачка партија ВМРО-ДПМНЕ постојано покажуваше во текот на изминатата година, а најшокантно со упадот во македонскиот парламент во април 2017 година, дури и кога се турнати на работ, таквите режими нема мирно да ја предадат власта.

Тие се спремни да ризикуваат директна граѓанска војна ако пресметаат - како и архитектите на распадот на Југославија - дека таквото крвопролевање ќе ги задржи на власт.

Токму затоа искуството на Македонија во последните две години е толку поучно: соочени со еден од најрепресивните режими во регионот, Македонците се мобилизираа, се организираа и се бореа сè додека не ја победија владата на Груевски, а во тој процес го рестартираа демократскиот проект во својата земја.

Сега треба лидерите во Скопје, Атина, Брисел, па дури и во Вашингтон да осигурат дека храброста што ја покажаа македонските граѓани нема да биде залудна.

Во меѓувреме, во остатокот од регионот, нетрпеливо го чекаме следното прскање боја.

Извор: Балкан инсајт

Ставовите искажани во рубриката Колумни се лични ставови на авторите и не се автоматски и ставови на редакцијата на МКД.мк. Редакцијата на МКД.мк се оградува од ставовите во објавените колумни, а одговорноста за изнесеното во нив е исклучиво на авторот.

Да можеме Благуна да ја прашаме за нашите јадови околу текстот од Нивици, би ја зачудиле.

повеќе

Плукајќи врз музикантите, незнаејќи одработувате за други интереси поведени од разбирливата емотивна нетрпеливост која ја прават криминалците од двете страни.

повеќе

Каков и да биде резултатот од предвидениот референдум за името во септември или во октомври, тој не дава гаранција за обезбедување двотретинско мнозинство во Собранието за промена на Уставот.

повеќе