Булизмот како вознемирувачка појава во училиштата

Оваа појава почнува да претставува сериозна закана за учениците, но и грижа за родителите и наставниците.

Единствена форма за да се соочат со овој проблем, а ова важи за сите држави без оглед на нивниот социо-економски развој, е реализирање на постојани кампањи за подигнување на свеста кај учениците, училишните авторитети и родителите за последиците кои ги има оваа појава.

Булизмот (малтретирањето) не е некоја нова појава. Се цени дека оваа појава сега веќе не е предизвик само за една држава или само за одреден регион. Димензиите на овој феномен се глобални.

Конкретно, булизмот веќе станува вообичаен феномен во училиштата. Во годините по 1970 година, булизмот започна да се проучува на научна основа, сметајќи го како насилно однесување и со сериозни последици за жртвата. Како резултат на тоа, прашањето на булизмот секогаш поттикнува дебата, но истовремено и спротиставувања во професионалните кругови на психолозите. Но, треба да се знае дека, освен професионалците и други чинители, како што се училиштето или родителите, се многу значајни учесници во адресирањето на оваа појава.

Повторено агресивно однесување

Булизмот се дефинира како појава кога еден ученик/ученичка доживува насилство, или пак кога е виктимизиран, и постојано, а и долго време е изложен/изложена на негативни дејства од страна на еден или повеќе ученици. Под негативни дејствија се подразбира широк спектар на однесување, почнувајќи од не-вербални напади, до посериозни физички напади. Значи, булизмот се дефинира како повторено агресивно однесување, карактеризирано со дисбаланс на моќ, чијашто главна цел е нанесување на штета кај другиот/другите.

Најчестите видови на булизам кои ги доживуваат учениците/ученичките се: директен булизам, индиректен булизам како и кибернетскиот (сајбер) булизам (cyberbullying). Во рамките на овие категории постојат вербални, физички, или социјални форми во релациите.

Директен булизам е комбинација на вербален и физички булизам. Индиректниот булизам главно е вербален и тој, честопати, се сретнува во училиштата. Пример за такво однесување е кога некој ученик/ученичка проширува лажни информации за друг ученик/ученичка со цел да го/ја понижи или да и/му наштети.

Друга форма на булизам се појавува како резултат на употребата на технологијата, а тоа е кибернетскиот булизам. Оваа форма на булизам се појавува кога учениците користат разни он-лајн платформи, како и-мејловите или социјалните медиуми, за да напишат штетни содржини за другиот, како и да објават приватни фотографии или видео-снимки, без одобрување на оштетениот. Оваа форма на булизам е многу потешко да се идентификува и честопати се случува вон амбиентот на училиштето. Заради тоа, за наставниците или пак родителите, премногу е комплицирано да ја адресираат оваа форма на булизам.

Недостасуваат систематски истражувања во Албанија, Македонија и Косово

Заради последиците кои ги има овој феномен, денес низ целиот свет се организираат кампањи за подигнување на свеста, коишто имаат за цел адресирање на овој проблем. Првата дама на САД, Меланија Трамп, има организирано кампања насловена “Be kind to each other” која го нагласува проблемот со сајбер (интернет) булизмот. Ова се прави заради сензибилизирање и за подигнување на свеста дека булизмот меѓу децата е глобален предизвик, со многу штетни странични ефекти кои имаат пошироки општествени импликации.

Овој феномен има влијание и во развиените земји а исто така и во земјите во развој. Но, во земјите како што се Косово, Македонија или Албанија, многу доцна е започнато да се зборува за овој проблем. Во последните години, одреден број експерти, главно психолози, почнаа да говорат за овој феномен, имајќи предвид дека оваа појава почнува да претставува сериозна закана за учениците, но и грижа за родителите и наставниците.

Медиумите исто така имаат посветено посебно внимание, главно на настаните во училиштата во врска со булизмот. И покрај фактот што насилието е појава со која се среќаваме во училиштата, генерално, во горенаведените три држави не постојат систематски студии за да се види како и колку се манифестира оваа негативна појава, која има сериозни психолошки последици за погодените ученици. Во сите три држави, бројот на учениците кои користат интернет, односно социјални мрежи, е многу голем. Затоа, се оценува дека освен булизмот од најкласична форма, во овие земји е присутен и сајбер булизмот. Според една студија спроведена во 2018 година, и објавена од УНИЦЕФ, земји во кои булизмот е најприсутен се оние од Јужна Азија и Западна и Централна Африка.

Булизмот доживеан за време на училишните години може да има долгорочни последици. Учениците кои се подложени на насилство може да имаат послаби училишни резултати, со оглед на тоа дека се намалува нивното итересирање и нивното учество во училиштето. Освен тоа, присутни се и емоционалните ефекти, како што е намалена самодоверба, несоница, но и депресија. Но, ефектите на булизмот не влијаат само кај засегнатите ученици, тие допираат и кај соучениците, а исто така и кај семејството.

Кампањите за подигнување на свеста како средство за спречување

Единствена форма за да се соочат со овој проблем, а ова важи за сите држави без оглед на нивниот социо-економски развој, е реализирање на постојани кампањи за подигнување на свеста кај учениците, училишните авторитети и родителите за последиците кои ги има оваа појава. Додека, за запирање на директните и индиректни форми на булизам постојат методи и пристапи кон менаџирањето. Компјутерскиот криминал е современ феномен кој е многу тешко да се менаџира, влијае на голем број луѓе и може да се применува долго време без да биде идентификуван од никого. Заради оваа причина, подигнувањето на свеста, посебно кај учениците, е најефикасната форма за спречување на оваа појава. Ова го докажува и кампањата на Госпоѓа Трамп. Токму заради тоа, превенцијата е најефикасното средство за запирање на булизмот.

Виолета Зефи

(Текстот е напишан во рамките на Иницијативата за дигитално граѓанство ResPublica. Оригиналната објава можете да ја прочитате тукa)

Ставовите искажани во рубриката Колумни се лични ставови на авторите и не се автоматски и ставови на редакцијата на МКД.мк. Редакцијата на МКД.мк се оградува од ставовите во објавените колумни, а одговорноста за изнесеното во нив е исклучиво на авторот.

Кина му дава на регионот нова надеж додека сонот за ЕУ се распаѓа, вели Политико.

повеќе

Северна Македонија стана кандидат 9 години пред Албанија и нема ништо лошо побрзо и да оди напред.

повеќе

Сега, додека балканскиве политичари ќе шетаат низ духовноста како волови во свила - каде им се врвните интелектуалци што би внеле елеганција во совладување на споровите?

повеќе