Неутралноста на Швајцарија е на тест

Славниот неутрален статус на Швајцарија наскоро ќе биде ставен на најголемиот тест во последните неколку децении, бидејќи тамошното Министерство за одбрана, поради руската инвазија на Украина, се наклонува кон западните воени сили.

Фото: ЕПА

Швајцарското Министерство за одбрана составува извештај за безбедносните опции, кои вклучуваат заедничка воена вежба со земјите на НАТО и „надоместување“ муниција, изјави за Ројтерс Паелви Пули, началничка на одделот за безбедносна политика во министерството.

Деталите за политичките опции што владата ги разгледува досега не се соопштени, наведува британската агенција.

„На крај, може да има промени во начинот на кој се толкува неутралноста“, рече Пули.

За време на посетата на Вашингтон, министерката за одбрана Виола Амхерд изјави дека Швајцарија поблиску ќе соработува со воената алијанса предводена од САД, но нема да се приклучи кон неа, пренесоа шведските медиуми.

„Неутралноста, благодарение на која Швајцарија беше поштедена во двете светски војни во 20 век, не е цел сама по себе, туку намера да се зголеми швајцарската безбедност“, рече Пули.

Другите опции вклучуваат редовни состаноци на високо ниво меѓу офицери и политичари од Швајцарија и НАТО, рече таа.

Ова значително зближување со Алијансата е отстапување од внимателно негуваната традиција на незаземање страна, за која нејзините поддржувачи веруваат дека ѝ помогнала на Швајцарија да напредува мирно и да ја задржи посебната улога на посредник, вклучително и за време на Студената војна меѓу Западот и Советскиот Сојуз.

Се разговарало за идејата за полноправно членство во НАТО, но иако Шведска и Финска, кои исто така имаат историја на неутралност, се на работ да влезат во НАТО, Пули рече дека извештајот веројатно нема да ѝ препорача на Швајцарија да преземе таков чекор.

Извештајот треба да биде комплетиран до крајот на септември, кога ќе биде разгледан во швајцарскиот кабинет.

Тој ќе биде претставен на расправа пред парламентот и ќе послужи како основа за можни одлуки за идниот правец на швајцарската безбедносна политика. Извештајот нема да биде понуден на референдум.

Според Ројтерс, швајцарското Министерство за одбрана ќе учествува и во подготовката на поширока студија подготвена од Министерството за надворешни работи. Проектот вклучува разгледување на усвојување санкции, извоз на муниција и оружје и односи со НАТО од перспектива на неутралност.

Неутралност содржана во уставот

Швајцарија не учествувала во ниту една меѓународна војна од 1815 година, кога го усвоила статусот на неутралност на Конгресот во Виена, со што завршиле Француските револуционерни војни.

Со Хашката конвенција од 1907 година е утврдено дека Швајцарија нема да учествува во меѓународни оружени конфликти, да им помага на завојуваните страни со војници и оружје, ниту да ја става својата територија на располагање на завојуваните страни.

Неутралноста, која е дел од уставот, ѝ овозможува на Швајцарија право на самоодбрана и можност да ги толкува политичките аспекти на концептот, кои не се опфатени со законска дефиниција.

Последен пат беше ажурирана во раните 1990-ти по распадот на Советскиот Сојуз, за да се овозможи надворешна политика заснована на соработка со други земји во областа на хуманитарната помош.

Конфликтот во Украина ја оживеа дебатата, која сега, според Ројтерс, е фокусирана на одлуките на владата да воведе санкции кон Русија, но да не дозволи извоз на оружје произведено во Швајцарија во Украина.

„Постои голема непријатност поради фактот што Швајцарија не може повеќе да придонесува во помошта за Украина“, рече Пули.

Надоместувањето, процес во кој Швајцарија ѝ испорачува муниција на друга земја за да ја замени муницијата испратена во Украина, е уште една потенцијална мерка, рече Пули. Ова е еден вид исчекор во однос на претходната владина политика, иако директното снабдување би било премногу.

Претседателот Ињасио Касис ја отфрли можноста за доставување оружје на трети земји за поддршка на Украина, но изразувајќи поширок став на темата тој рече и дека неутралноста не е „догма“ и дека немањето реакција на санкциите „ќе му оди во прилог на агресорот“.

Расте поддршката за НАТО

Швајцарија веќе има одредени врски со НАТО, а минатата година одлучи да купи бомбардери „локхид мартин ЛМТ.Н Ф-35А“, кои се купени или веќе користени од одредени членки на НАТО.

„Швајцарија не може да влезе во некој сојуз поради својата неутралност. Но можеме да соработуваме и системите што ги купуваме се добра основа за тоа“, рече министерката Амхерд.

Мерките што сега се разгледуваат би биле значаен чекор кон зближување за земја што не се приклучи во Обединетите нации до 2002 година и која главно сама го произведува сопственото оружје.

Владимир Холков, портпарол на руската амбасада во Берн, изјави за Ројтерс дека таквите мерки ќе претставуваат радикална промена во политиката за Швајцарија. Москва не може да го „игнорира“ можното откажување од неутралноста, што би имало последици, рече Холков без да даде повеќе детали.

Швајцарската војска поддржува поголема соработка со НАТО како начин за зајакнување на националната одбрана, додека јавното мислење значително се промени по инвазијата на Украина.

Повеќе од половина од испитаниците - 56 отсто - поддржуваат поблиски врски со НАТО, според неодамнешното истражување, кое покажува значително зголемување во однос на 37-те отсто во претходните години.

Пристапувањето кон членството сè уште е поддржано од малцинство, но и тој број е значително зголемен. Истражувањето спроведено во април покажа дека 33 отсто од Швајцарците поддржуваат приклучување кон алијансата.

„Јасно е дека руската инвазија на Украина влијаеше на многумина да ја променат својата позиција. Ова се смета за напад на нашите западни демократски вредности“, рече Мајкл Херман од Агенцијата за истражување Сотомо.

Тјери Буркарт, лидер на централно-десничарската Либерално-демократска партија, која е дел од владејачката коалиција, ги опиша „сеизмичките промени“ во начинот на кој луѓето размислуваат за неутралноста.

Неутралноста „мора да биде флексибилна“, изјави тој за Ројтерс.

„Пред Украина, некои луѓе мислеа дека никогаш повеќе нема да имаме конвенционална војна во Европа“, рече тој, додавајќи дека некои се залагале и за распуштање на армијата. „Конфликтот во Украина ни покажа дека не смееме да бидеме толку сигурни.“

Буркарт рече дека тој поддржува зголемени трошоци за војската и поблиски односи со НАТО, но не и полноправно членство.

Сепак, Петер Келер, генералниот секретар на десничарската Швајцарска народна партија (СВП), изјави за Ројтерс дека поблискиот однос со НАТО е некомпатибилен со неутралноста.

СВП исто така е дел од владејачката коалиција и е најголемата партија во долниот дом на швајцарскиот парламент.

„Нема причина да се менува успешната надворешнополитичка формула. Тоа му донесе мир и просперитет на овој народ“, рече Келер.

Министерството за одбрана не се согласува со тој став. За време на посетата на Вашингтон, Амхер рече дека правната рамка за неутралност „ни дозволува да соработуваме поблиску со НАТО и исто така со нашите европски партнери“.

Легенда под Главна слика

Фото: ЕПА

Во новите предлози се направени само формални, но не и суштествени промени, во однос на претходниот предлог (кој Владата го нема објавено).

повеќе

Енергетската криза во светот, но и во Република Македонија (РМ), не стивнува иако сме на почеток на летото кога вообичаено има помала потрошувачка на енергија кај нас. 

повеќе

Самостојните уметници не се доволно мотивирани да создаваат. 

повеќе